Filosoof Tempelman: ‘Durf naïef in iets te geloven’

Maandag 28 oktober j.l.  vond de tweede editie van ‘AmstelveenSpreekt’ plaats in Boekhandel Venstra. Filosoof Gerko Tempelman en Stadsdominee Werner Pieterse hielden een pleidooi voor avontuurlijk denken. Tempelman: ‘Je hebt veel meer aan naïef in iets durven geloven, dan aan té kritisch denken en eindeloos feiten analyseren”.

Filosoof Tempelman nam het publiek mee in een mini-college filosofie: “De wortels van het kritisch denken zijn begonnen met René Descartes. Hij vroeg zich af of je de vragen van het leven net zo exact kunt beantwoorden als wiskunde dat kan. Dat leidde tot zijn beroemde conclusie ‘Ik denk dus ik besta’ en met die stelling is het moderne denken begonnen. Vanaf dat moment geloofden steeds minder mensen in een groot verhaal of godsdienst. Mensen gingen zélf nadenken. Daar zijn we echt verlichte wezens geworden. Het leidde wel tot Descartes’ ontslag als leraar aan de Universiteit van Utrecht, vanwege te vrijpostig denken”.

JAMPOTTEST
Er kleeft ook een nadeel aan kritisch denken. Tempelman legt dat uit aan de hand van de Jampottest, een beroemd onderzoek waarin men jam verkoopt aan twee testgroepen. De ene groep kan kiezen uit 6 soorten jam, de andere ziet liefst 24 soorten. Je zou denken: hoe meer keuze, hoe makkelijker kiezen. Niet dus, de keuze wordt juist moeilijker. Dat blijkt ook uit de verkoopcijfers: de verkoper met 6 potten verkoopt de meeste jam. Hoe meer keuze je hebt, hoe banger je wordt dat je de verkeerde keuze maakt, zegt Tempelman: “Zou voor het denken niet hetzelfde gelden? Hoe kan het dat in een tijd dat we alles weten, Tedtalks volgen, alles op internet te vinden is, zelfhulpboeken niet aan te slepen zijn, psychologen overuren draaien, we zoveel kennis hebben en alles kunnen analyseren, dat tóch dat zoveel mensen vastlopen? Ook de filosoof Peter Sloterdijk zegt dat we sinds de Verlichting meer snappen dan ooit, maar dat het alleen maar moeilijker is geworden. De verklaring: hoe meer keuze, hoe meer angst óm te kiezen en die angst verlamt. Dat verklaart de cynische cultuur van deze tijd.“ In het publiek antwoordde emeritus leraar Hans Steenvoorden dat hij vandaag de dag met lede ogen ziet hoe scholieren wel uit 150 studierichtingen kunnen kiezen, maar dat dat niet tot betere keuzes leidt. “Breng de studiekeuzes terug naar acht richtingen”, adviseerde hij.

BERGEN BEKLIMMEN
Tempelman: “In ons leven komen we twee bergen tegen. De eerste beklim je, dat is de berg van het succes. Als je dan op de top aankomt stort je er weer af. Maar op de bodem van het dal zie je de tweede berg. En die berg gaat over wat je écht belangrijk vindt in je leven. In zijn boek  ‘Transformative Experiences’ zegt filosoof Larry Paul dat het onzin is te denken dat je daarbij je leven goed kunt plannen. Je plant, van het krijgen van een kind tot een nieuwe baan, maar je kan van tevoren nooit weten hoe je zal reagéren op die veranderingen. Je kunt niet weten hoe je zal reageren op een nieuwe versie van jezelf. Dus teveel gaan zitten plussen en minnen heeft niet zoveel zin.” Tempelman noemt regelmatig het boel ‘De meeste mensen deugen’ van Rutger Bregman, een van de best verkochte boeken van het moment. Al is hij het eens met de titel, Tempelman vindt de inhoud van het boek teveel feiten zoekerij. “Ik vind dat je moet kijken of je in je leven open kunt staan voor avontuur. Dat je een houding aanneemt van ‘het lijkt me interessant om dit of dat uit te zoeken’. Je kan het ook niet doen, dat is prima. Maar rationeel is dat niet.”

WAT HELPT DAN WEL?
Tempelman vindt dat de Amerikaanse boer Joel Salatin de oplossing heeft voor de verlamming waartoe té cynisch denken leidt. De inmiddels beroemde TEDx-spreker en ecologische boer Salatin was onlangs in Nederland om te praten over zijn visie op gezonde voeding, goedheid, genade en het helpen van andere mensen. Hij moedigt mensen aan weer in dingen te gaan geloven, ook al is dat ogenschijnlijk naïef. Er zullen namelijk altijd feiten zijn die je tegenspreken. Als het gaat om voedselvoorziening bijvoorbeeld, zegt hij dat we open moeten staan voor de mogelijkheid dat de natuur wél genoeg te bieden heeft. En dat je eigenlijk altijd tegengesteld moet bewegen aan wat de industrie en de overheid zeggen dat goed voor je is.  Tempelman: “Laatst zat terrorisme-deskundige Beatrice de Graaf bij DWDD aan tafel. Zij weet echt alles van de ellende in de wereld. Matthijs van Nieuwkerk vroeg haar of ze niet af en toe ontzettend moe werd van die negativiteit. Beatrice antwoordde dat ze geloof heeft en naïef denkt dat het op een dag goedkomt.” Met een gelijke oproep tot avontuurlijk en open denken sloot Tempelman zijn betoog af. “Dat is veel zinvoller dan eindeloos feiten analyseren”. Stadsdominee Werner Pieterse sprak daarna zijn column. Pieterse: “Soms verlang ik naar de goede oude tijd, de dagen dat de cynicus nog een echte nar was. Een vrijpostige charlatan, een provocateur van onze zekerheid”. U kunt zijn ‘Klein Gloria voor de Cynicus HIER lezen.

VOLGENDE EDITIE
Op maandag 18 november vindt de volgende editie van ‘Amstelveen Spreekt’ plaats. Thema: ‘Der Bogen’. Stadsdichter Matthijs den Hollander over het onderwerp: “Kunst mag ook aanstootgevend zijn, toch? Moet kunst altijd mooi zijn? Het antwoord op die vraag heb ik zelf niet, maar ik wil wel wat meer diepgang. Heeft Der Bogen zich als kunstwerk niet enorm bewezen door zoveel op te rakelen? Is juist in deze stad, waar veel mensen onverschillig zijn en wat ons gezamenlijk aangaat als een druppel van het verenkleed rolt, is dan deze betrokkenheid niet goud waard? Die passie zagen we ook met maar liefst 13.000 stemmen op de nieuwe fietsbrug. Het gebeurt niet vaak dat zoveel mensen in Amstelveen ergens iets van vinden. Hoe kan je die passie verklaren? Kan je dat oogsten? Zegt dat iets over de betrokkenheid van inwoners bij de toekomst van de Amstelveen? Is het simpelweg verwijderen van Der Bogen niet als het weggooien van het kind met het badwater? Nú is het moment om die kans waar te nemen, er iets van te leren en een diepzinniger analyse op kunst los te laten. Wat is het belang van de totstandkoming van een kunstwerk in de buitenruimte voor een lokale samenleving? Symbolen zijn superkrachtig in een stad. Als Der Bogen ons via de achterdeur verlaat, is dat moment verloren.

Meer informatie over deze show en aanmelden: amstelveenspreekt.nl of bvamstelveen.nl

Jumbo Veenbrink (de winkel aan de Rembrandtweg) verzorgt de gratis borrel na afloop.

‘Amstelveen Spreekt’ is een platform waarin talkshow BV Amstelveen, Stichting Stadsverhalen en iMove hun krachten hebben gebundeld om maandelijks bij Boekhandel Venstra een show te organiseren.


AmstelveenSpreekt
Iedere maand een event van en voor Amstelveners op zoek naar ontmoeting, zingeving en inspiratie. Aanvang 18.00 uur (inloop vanaf 17.30 uur) in boekhandel Venstra, Stadsplein 102A, 1181 ZM Amstelveen.


Door zijn geloof ging Abraham, toen God hem riep, op weg naar een plaats die hij in bezit zou krijgen, en hij ging op weg zonder te weten waarheen.

Heb 11:8-16

Beleidsplan 2019 – 2025

Met twee bijlagen:
bijlage 1. financiën, personeel en gebouwen
bijlage 2. verwerking van de opmerkingen van gemeenteleden op het concept beleidsplan
Lees verder >